Tiroid, boynun ön kısmında yer alan kelebek şeklinde küçük bir bezdir. Ürettiği hormonlar; metabolizma hızından kalp ritmine, vücut ısısından ruh haline kadar pek çok işlevi düzenler. Tiroid hastalıkları özellikle kadınlarda sık görülür ve belirtileri çoğu zaman yorgunluk ya da stres gibi başka nedenlere bağlanarak gözden kaçabilir.
Tiroidin az çalışması (hipotiroidi)
Tiroid yeterince hormon üretmediğinde vücut işlevleri yavaşlar. Yorgunluk, halsizlik, üşüme, kilo alma eğilimi, cilt kuruluğu, saç dökülmesi, kabızlık, unutkanlık ve adet düzensizlikleri görülebilir. Ülkemizde en sık nedenlerinden biri, bağışıklık sisteminin tiroidi etkilediği Hashimoto tiroiditidir.
Tiroidin fazla çalışması (hipertiroidi)
Tiroid fazla hormon ürettiğinde ise metabolizma hızlanır. Çarpıntı, terleme, sıcağa tahammülsüzlük, el titremesi, sinirlilik, uykusuzluk ve iştah artışına rağmen kilo kaybı görülebilir. Bazı hastalarda gözlerde öne doğru çıkıklık gelişebilir.
Tiroid nodülleri
Tiroid bezinde oluşan kitlelere nodül denir. Nodüller oldukça yaygındır ve büyük çoğunluğu iyi huyludur. Genellikle ultrasonda tesadüfen fark edilir. Hekim, nodülün boyutu ve ultrason özelliklerine göre takip ya da ince iğne biyopsisi önerebilir.
Tiroid testleri
Tiroid fonksiyonları TSH, serbest T4 ve gerektiğinde serbest T3 gibi kan testleriyle değerlendirilir. Otoimmün tiroid hastalıklarında tiroid antikorlarına da bakılabilir. Boyunda şişlik ya da nodül şüphesinde tiroid ultrasonu yapılır.
Tedavi ve takip
Hipotiroidide eksik hormonun ilaçla yerine konması, hipertiroidide ise hormon üretimini azaltan tedaviler kullanılır. Tedavi endokrinoloji ya da iç hastalıkları uzmanı tarafından planlanır ve düzenli kan testleriyle doz ayarlanır. Tiroid ilaçları hekime danışılmadan bırakılmamalı, gebelik planlayan kadınlar tiroid durumlarını hekimleriyle konuşmalıdır. İyot içeren takviyeler de hekim önerisi olmadan kullanılmamalıdır.