Safra kesesi, karaciğerin hemen altında yer alan ve karaciğerin ürettiği safrayı depolayan küçük bir organdır. Safra, özellikle yağlı yiyeceklerin sindiriminde görev alır. Safradaki kolesterol ve diğer maddelerin dengesi bozulduğunda safra kesesinde taşlar oluşabilir. Safra kesesi taşı oldukça yaygındır ve pek çok kişide hiçbir belirti vermeden yıllarca kalabilir.
Risk faktörleri
- Kadın cinsiyet ve ileri yaş
- Fazla kilo ve hızlı kilo kaybı
- Gebelik
- Ailede safra taşı öyküsü
- Diyabet ve bazı kan hastalıkları
Belirtiler
Taşlar safra kesesinin çıkışını tıkadığında, genellikle yağlı bir yemekten sonra sağ üst karında ya da mide çukurunda başlayan, sağ omuza ve sırta yayılabilen şiddetli bir ağrı ortaya çıkabilir. Bu duruma halk arasında safra kesesi krizi denir. Ağrıya bulantı ve kusma eşlik edebilir. Bazı kişilerde ise yalnızca hazımsızlık ve şişkinlik görülür.
Ne zaman acil başvuru gerekir?
Saatlerce geçmeyen şiddetli karın ağrısı, ateş ve titreme, ciltte ya da gözlerde sararma, koyu idrar gibi belirtiler safra kesesi iltihabı, safra yollarının tıkanması ya da pankreatit gibi ciddi durumların işareti olabilir. Bu durumlarda vakit kaybetmeden acil servise başvurulmalıdır.
Tanı
Safra kesesi taşı genellikle karın ultrasonu ile kolayca saptanır. Hekim gerekli görürse kan tahlilleri ve ek görüntüleme yöntemleri isteyebilir.
Tedavi seçenekleri
Belirti vermeyen safra taşlarında genellikle tedavi gerekmez ve takip yeterli olabilir. Tekrarlayan ağrı atakları ya da komplikasyonlar varsa genel cerrahi uzmanı tarafından safra kesesinin alınması önerilebilir. Bu ameliyat çoğunlukla kapalı (laparoskopik) yöntemle yapılır. Hangi yöntemin uygun olduğu hekim tarafından kişiye özel olarak belirlenir.
Beslenme
Ağrı ataklarını tetikleyebilecek çok yağlı ve ağır yemeklerden kaçınmak, düzenli öğünler yemek ve sağlıklı kiloyu korumak faydalı olabilir. Hızlı kilo verme diyetleri ise taş oluşumunu artırabileceği için önerilmez.