Kolesterol, vücudun hücre zarları, bazı hormonlar ve D vitamini üretimi için ihtiyaç duyduğu yağ benzeri bir maddedir. Kolesterolün büyük kısmı karaciğerde üretilir, bir kısmı ise besinlerden alınır. Kandaki kolesterol düzeyinin yüksek olması ise zamanla damar duvarlarında birikerek damar sertliğine ve kalp-damar hastalıklarına yol açabilir.
LDL ve HDL
LDL kolesterol, damar duvarlarında birikmeye eğilimli olduğu için halk arasında “kötü kolesterol” olarak bilinir. HDL kolesterol ise fazla kolesterolün karaciğere taşınmasına yardımcı olduğu için “iyi kolesterol” olarak adlandırılır. Trigliseridler de kan yağlarının bir diğer önemli türüdür. Bu değerlerin her biri, kalp-damar riskinin değerlendirilmesinde farklı bilgi sağlar.
Neden yükselir?
Doymuş ve trans yağdan zengin beslenme, fazla kilo, hareketsizlik ve sigara kolesterol düzeylerini olumsuz etkiler. Bazı kişilerde ise genetik nedenlerle kolesterol çok genç yaşlardan itibaren yüksek seyreder. Tiroid bezinin az çalışması, diyabet ve bazı ilaçlar da kolesterolü yükseltebilir.
Belirti verir mi?
Kolesterol yüksekliği genellikle hiçbir belirti vermez. Bu nedenle yetişkinlerin, risk durumlarına göre hekimin önerdiği aralıklarla kolesterol testi yaptırmaları önemlidir.
Kolesterolü düşürmeye yardımcı adımlar
- Kızartmalar, işlenmiş et ürünleri ve hazır unlu mamulleri sınırlayın.
- Zeytinyağı, ceviz ve fındık gibi sağlıklı yağları tercih edin.
- Yulaf, baklagiller, sebze ve meyveden zengin beslenin.
- Haftada en az iki kez balık tüketmeyi deneyin.
- Düzenli egzersiz yapın ve sigarayı bırakın.
Tedavi
Hekim, kişinin yaşı, tansiyonu, diyabet durumu, sigara kullanımı ve aile öyküsünü birlikte değerlendirerek genel kalp-damar riskini belirler. Risk durumuna göre yaşam tarzı değişiklikleri yeterli olabilir ya da ilaç tedavisi önerilebilir. Kolesterol ilaçları hekime danışılmadan bırakılmamalıdır.