Anemi (kansızlık), kanda oksijen taşıyan hemoglobin miktarının normalin altına düşmesidir. Aneminin en sık nedeni demir eksikliğidir. Demir, hemoglobin üretimi için gerekli bir mineraldir; eksik olduğunda dokulara yeterli oksijen taşınamaz ve kişi kendini sürekli yorgun hisseder. Demir eksikliği özellikle doğurganlık çağındaki kadınlarda, gebelerde, çocuklarda ve ergenlerde sık görülür.
Nedenleri
- Yoğun ya da uzun süren adet kanamaları
- Gebelik ve emzirme döneminde artan ihtiyaç
- Demirden fakir beslenme
- Mide ve bağırsaktan gizli kan kaybı
- Çölyak hastalığı gibi emilim bozuklukları
- Sık kan bağışı
Belirtiler
Yorgunluk, halsizlik, solukluk, baş dönmesi, nefes darlığı, çarpıntı, baş ağrısı, saç dökülmesi, tırnaklarda kırılma, odaklanma güçlüğü ve el ve ayaklarda üşüme demir eksikliğinin sık görülen belirtileridir. Bazı kişilerde buz ya da toprak gibi olağandışı şeyleri yeme isteği görülebilir.
Tanı
Tanıda tam kan sayımı, ferritin (vücudun demir deposunu gösterir), serum demiri ve demir bağlama kapasitesi gibi testler kullanılır. Özellikle erkeklerde ve menopoz sonrası kadınlarda demir eksikliği saptandığında, mide ve bağırsaktan gizli kan kaybı olup olmadığının araştırılması önemlidir.
Demirden zengin besinler
Kırmızı et, tavuk, balık, yumurta, kuru baklagiller, koyu yeşil yapraklı sebzeler ve pekmez demir kaynaklarıdır. Bitkisel kaynaklı demirin emilimini artırmak için bu besinleri C vitamininden zengin limon, biber ve portakal gibi besinlerle birlikte tüketmek faydalıdır. Çay ve kahvenin yemekle birlikte değil, yemekten bir süre sonra içilmesi önerilir.
Tedavi
Demir eksikliğinde hekim genellikle demir takviyesi önerir; bazı durumlarda damardan demir tedavisi gerekebilir. Demir ilaçları mide şikayetlerine ve dışkının koyulaşmasına yol açabilir. Tedavinin süresi ve dozu hekim tarafından belirlenmeli, depoların dolması için tedavi yeterli süre sürdürülmelidir. Gereksiz demir kullanımı zararlı olabileceğinden, test yapılmadan takviye kullanılmamalıdır.