Çocuklarda Oyunla Duygu Aktarımı: Kukla ve Hikâye Kartları

Çocuklar çoğu zaman “Neden üzgünsün?” sorusuna cevap veremez. Bunun nedeni isteksizlik değil, duyguyu kelimeye dökecek dil becerisinin henüz gelişmemiş olmasıdır. Oyun ise çocuğun ana dilidir. Kuklalar ve hikâye kartları, içeride yaşananı güvenli bir mesafeden dışarı taşımanın en kolay yollarından ikisidir.

Kukla neden konuşmayı kolaylaştırır?

Bir çocuk kendi korkusunu anlatmakta zorlanırken, elindeki tavşanın korktuğunu söylemekte rahat edebilir. Kukla burada bir tampon görevi görür; çocuk yargılanma ya da yanlış cevap verme kaygısı yaşamaz. Evde başlamak için iki üç basit kukla yeterlidir. Çorap, kâğıt torba ya da çubuğa yapıştırılmış bir yüz çizimi de iş görür. Kuklaya sakin bir ses verin ve “Bugün okulda biraz garip hissettim, sen hiç hissettin mi?” gibi açık uçlu bir cümleyle başlayın. Çocuk yanıt vermezse üstelemeyin, kuklanın beklemesine izin verin. Konuya farklı bir açıdan bakmak isteyenler Çankaya oyun terapisi hakkındaki yazıyı okuyabilir.

Hikâye kartlarıyla duygu sözlüğü oluşturmak

Yüz ifadeleri ya da günlük sahneler içeren kartlar, çocuğa duygular için hazır bir söz dağarcığı sunar. Kartları masaya serin ve “Bugün sana hangisi benziyor?” diye sorun. Bir diğer yöntem, çocukla birlikte üç kart seçip bunlardan bir hikâye kurmaktır. Hikâyenin kahramanı kızgınsa nedenini, vücudunda nasıl hissettiğini ve ne yaptığında rahatladığını konuşabilirsiniz. Çocuk kartlardaki karaktere kendi yaşantısını yansıtabilir; bu yansımayı düzeltmek yerine merakla dinlemek daha değerlidir.

Oyun sırasında yetişkinin tutumu

Oyunun işe yaraması için yönetmen değil, eşlikçi olmak gerekir. Çocuğun kurduğu senaryoyu değiştirmeyin, ders vermeyin, “Aslında öyle değil” demeyin. Duyguyu yalnızca adlandırın: “Kukla çok kızmış gibi görünüyor.” Günde on beş dakikalık, telefonsuz ve kesintisiz bir oyun zamanı çoğu zaman yeterlidir. Aynı temanın günlerce tekrar etmesi normaldir; çocuk yaşadığı şeyi bu şekilde sindirir. Oyun bittiğinde de geçişi yumuşatmak için “Kuklalar şimdi dinlenecek” gibi bir kapanış cümlesi kullanabilirsiniz. Daha ayrıntılı bilgi arayanlar Çankaya çocuk psikoloğu konusundaki yazıyı inceleyebilir.

Ne zaman uzmana danışmalı?

Oyunlarda sürekli şiddet, ölüm ya da terk edilme temalarının öne çıkması, uyku ve iştah değişiklikleri, okula gitmek istememe, geri çekilme veya aşırı öfke nöbetleri birkaç haftadan uzun sürüyorsa bir çocuk psikoloğuyla görüşmek yerinde olur. Aile içinde kayıp, boşanma ya da taşınma gibi büyük bir değişiklik yaşandıysa destek almak için belirtilerin ağırlaşmasını beklemek gerekmez. Bu başlıkta merak edilenler için Ankara oyun terapisi üzerine hazırlanan yazıya da göz atılabilir.

Kuklalar ve kartlar bir tedavi aracı değil, iletişim köprüsüdür. Sabırla, yargılamadan ve düzenli biçimde oynanan oyunlar, çocuğun duygularını tanıması ve sizinle paylaşması için güçlü bir zemin hazırlar.